IT - ItalianoEN - EnglishDE - DeutschFR - FrançaisPT - PortugueseDK - DanskNO - NorwegianRO - RomanianSK - SlovakSV - SvenskaFI - Finnish


Головна


Новини


Парафія


Розклад Богослужінь


Розпорядок катехез


Оголошення


Фотогалерея


Контакти


Бібліотека



 

 

Dzieje Kościoła rzymskokatolickiego w Czerkasach

Dzieje obecności Kościoła rzymskokatolickiego na terenie Czerkas[1] i powiatu sięgają, co najmniej XIV w. (być może i wcześniej, gdyż należy pamiętać, że w XIII w. ożywioną działalność ewangelizacyjną prowadzili, w nie aż tak bardzo oddalonym od Czerkas

 
św. Jacek Odrowąż
Ewangelizator Rusi Kijowskiej
 

Kijowie oo. Dominikanie, pod przewodnictwem św. Jacka Odrowąża) i są one tak samo burzliwe jak i burzliwa jest historia tego miasta, przez które w ciągu wieków przetaczały się kolejne nawałnice wojenne, a ono samo przechodziło z rąk do rąk. Obecność ta jest związana z tym, że Czerkasy od XIV wieku znajdowały się w granicach Wielkiego Księstwa Litewskiego, a w 1569 roku przyłączone zostały do Korony Królestwa Polskiego. Były więc Czerkasy miastem królewskim. Miasto miało swój zamek i przebiegały przez nie ważne szlaki handlowe w kierunku Kijowa i dalej, i to właśnie tymi drogami przybył tu katolicyzm, który na stałe związał się z tymi ziemiami. I choć katolicy nigdy nie stanowili tu większości, to jednak od wieków byli tu obecni wnosząc swój wkład w historię i kulturę tego miasta i regionu.

Po 1386 r. Czerkasy stają się stolicą hetmanów ukraińskich, a w XV i XVI w. już figurują jako ważniejszy punkt strategiczny i komunikacyjny na Ukrainie. W r. 1637, w czasie buntu Pawluka, miasto zostało spalone i zaraz po tym odbudowane. W odbudowanym na nowo mieście zimował Hetman Wielki Koronny Michał Potocki w 1647 roku, w czasie buntu Chmielnickiego, i stąd to wyruszyła na wiosnę wyprawa pod Żółte Wody.

Tenże Michał Potocki ok. roku 1637 wydaje za mąż swoją córkę, jego zięciem zostaje Oboźny Koronny Adam Kozanowski, któremu Potocki oddaje starostwo Czerkawskie, które dotychczas do niego należało. Z 1641 r. pochodzi następna informacja, że Jan Błędowski otrzymał Czerkasy od Kazanowskiego w dzierżawę. W tym czasie zaczyna się ożywiony rozwój Czerkas i osadnictwa. Ze wzrostem osadnictwa, rozwoju gospodarstw zwiększa się również ilość katolików zamieszkujących Czerkasy. Wiemy, że w tym czasie istniała na miejscowym zamku katolicka kaplica, z której korzystali wierni. Jednak ta z czasem widocznie okazała się zbyt mała dla wzrastającej liczby katolików[2]. Kazanowski postanawia więc ufundować w Czerkasach kościół i klasztor oo. Dominikanów. Król Polski Władysław IV dnia 23 maja 1647 roku potwierdził tę fundację i polecił Hiacyntowi Szembergowi Komisarzowi Rzeczpospolitej przy wojsku zaporoskim, aby wybrał dogodnie miejsce dla lokalizacji kościoła i klasztoru. Niestety nadeszły jednak czasy wojen Chmielnickiego i ostatecznie fundacja nie doszła do skutku. Plany takiej fundacji świadczą o potrzebach duszpasterskich miasta, o tym, że wspólnota katolików była znacząca skoro wynikła potrzeba wybudowania nie tylko kościoła, ale i klasztoru, którego zakonnicy zapewniliby należytą opiekę duszpasterską wiernym obrządku łacińskiego.

 

Historia kaplicy katolickiej w Czerkasach

Ze sprawozdania (rewizyji) pochodzącego z 1765 r. dowiadujemy się że Czerkasy miały w tym czasie 3 cerkwie, 2 monastyry (klasztory) położone za miastem, bożnicę, szko­łę duchowną i szkółkę, filię banku, przystań statków parowych, pocztę, stację kolejową gałęzi linii fastowskiej, oraz kaplicę filialną parafii katolickiej w  Śmile. Na terenie powiatu funkcjonowały dwie parafie katolickie Moszny i Śmiła, obie należące do dekanatu zwinogródzkiego[3].

Z czasem kaplica filialna w Czerkasach przechodzi pod opiekę parafii moszneńskiej. W kronice tej parafii pochodzącej z początku XIX w. (najprawdopodobniej lata 1820-1830) znajdującej się obecnie w zbiorach Państwowego Archiwum Województwa Czerkaskiego znajduje się szczegółowy opis renowacji tej kaplicy. Czytamy w niej: Kaplica w Mieście Powiatowem Czerkasach Gubernij Kijowskiej Dekanatu Zwinogrodzkiego Parafij Mosznenskiej odległa od swego parafialnego Kościoła na wiorst 30 od sąsiedzkiego najbliższego smilanskiego na wiorst 27, od Miasta Guberskiego Kijowa na wiorst 180, na Górze Zamkowa zwanej,  niegdyś przez  J. Księcia Hieronima Sanguszkę Starostę Czerkaskiego zbudowana, od Roku 1780 exystencyę swoią maiąca, gdy przez dawność czasu zróynowaniu ulegać zaczęła, staraniem parafian Moszczenskich a szczególniej Rzymsko-Katolickich w Czerkasach, cząstkowemi ofiarami i zbieranym kilko-letnym procentem od sumy rubli  (…) 333 kopiejek 40, z rozmaitych Sądu Ziemskiego Powiatu Czerkaskiego kacelaryjskich dochodów utworzonej, restaurowana z mocy Instrumentu J.W. Generalnego Oficyała i Prałata Archidyakona Mohilewskiego Grabowskiego 1824 roku dnia 15 marca Nr 97 wydanego. Kościół-kaplica ta znajdowała się przy ulicy Smyliańskiej[4].

XVI-wieczny zamek w Czerkasach, w którego centrum widać katolicki kościół-kaplicę

Jeśli chodzi o ilość katolików zamieszkujących Czerkasy, to zgodnie z danymi statystycznymi z dnia 1 stycznia 1910 roku było ich: 166 mężczyzn i 134 kobiety, czyli w sumie 300 osób na ok. 39 tys. mieszkańców. Pod względem liczebności zajmowali oni 4 miejsce po prawosławnych, rozkolnikach i Żydach[5].

Kaplica ta, która nosiła wezwanie św. Mikołaja, została zlikwidowana przez Czerkaski Okręgowy  Wszechrosyjski Centralny Komitet Wykonawczy aktem Nr 35 z dnia 19 kwietnia 1924 roku. W ten sposób katolicka świątynia w Czerkasach podzieliła los tylu innych świątyń zlikwidowanych i zrównanych z ziemią na terenach Związku Radzieckiego. Do dnia dzisiejszego po kaplicy św. Mikołaja nie ma nawet śladu, tak jak i po innych chrześcijańskich świątyniach Czerkas na miejscu, których pobudowano inne budynki.

 

Odrodzenie życia religijnego po 1991 r.

Odrodzenie życia religijnego w Czerkasach stało się możliwym po roku 1991, czyli z chwilą odzyskania przez Ukrainę niepodległości. Pierwszym kapłanem, który zaczął dojeżdżać do Czerkas był salwatorianin ks. Stanisław Murawski, który w tym czasie był proboszczem i dziekanem w Talne.  Do Czerkas przyjeżdżał on w latach 1995-1998 i nabożeństwa odprawiał w wynajętych salach lub domach prywatnych.

Oficjalne erygowanie parafii pw. Zwiastowania Najświętszej Maryi Pannie nastąpiło dnia 26 kwietnia 1997 roku. Dokonał tego ówczesny Biskup Ordynariusz Kijowsko-Żytomierski Jan Purwiński. Jej pierwszym proboszczem został mianowany o. Stanisław Murawski.

Po o. Stanisławie Murawskim pasterzowanie w Czerkasach przejął ks. Aleksander Górski, który był proboszczem tej wspólnoty w latach 1998-2004. Za jego rządów w grudniu 1998 r. został zakupiony parterowy dom przy ul. Pionierskiej 22, który został przystosowany do potrzeb tymczasowej kaplicy. W kaplicy tej nabożeństwa odbywają się do dnia dzisiejszego.

Od 6 czerwca 2004 r. proboszczem parafii jest ks. Leon Lipiecki, który podjął się trudu budowy nowej  świątyni w Czerkasach. Starania o stosowne pozwolenia i wydzielenie działki pod budowę kościoła podjęto już w 1998 r. Nie brakowało i nadal nie brakuje trudności z tym związanych. Niestety z przykrością trzeba stwierdzić, że największy opór istnieje ze strony siostrzanego Kościoła, a mianowicie Cerkwi prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego. Pomimo istnienia tych przeszkód dnia 10 maja 2012 r. parafia Zwiastowania NMP w Czerkasach otrzymała pozwolenie i działkę pod budowę swojej świątyni. Jednak od pisemnych pozwoleń do realizacji projektu budowy jeszcze długa droga.

Niewątpliwie największym problemem są finanse, gdyż tak mała wspólnota (w chwili obecnej parafia liczy ok. 200 osób), nie jest wstanie sama ponieść trudu sfinansowania tak kosztownej budowy, dlatego wspólnota liczy na pomoc ludzi dobrej woli, którym leży na sercu dzieło ewangelizacji, także tych z zagranicy. Tutejszym parafianom nie można odmówić ofiarności, ale niestety realia są takie jakie są.

 

dk. Jacek Jan Pawłowicz



[1] Miasto leżące w centralnej części Ukrainy, nad Dnieprem oraz nad brzegiem Krzemieńczuckiego Zbiornika Wodnego, stolica obwodu Czerkawskiego, według danych z 2005 r. liczące ok. 293,3 tys. mieszkańców.

[2] Eustachy Iwanowski, Rozmowy o polskiej koronie, Kraków 1873, s. 644.

[3] Zob. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. 1, (red.) F. Sulimirskiego, B. Chlebowskiego, W. Walewskiego, Warszawa 1880, s. 802-808.

[4] Zob. Сказанія о населеннынь мьстностяхь Кіевской Губерніи, (red.) L. Pochylewicz, Kijów 1864, s. 613.

 [5] Zob. Wieść o Czerkasach, (red.) M.O. Anzenstein,  1911.

 

 

Projekt nowego kościoła w Czerkasach i obecna kaplica

 



IT - ItalianoEN - EnglishDE - DeutschFR - FrançaisPT - PortugueseDK - DanskNO - NorwegianRO - RomanianSK - SlovakSV - SvenskaFI - Finnish | IT - ItalianoEN - EnglishDE - DeutschFR - FrançaisPT - PortugueseDK - DanskNO - NorwegianRO - RomanianSK - SlovakSV - SvenskaFI - Finnish